miércoles, 29 de abril de 2009

O mundo infantil


A bulsa para a merenda.

Xogos e xoguetes

Carrilana coa que xogaban os rapaces máis vellos. Ás veces estaba feita or eles mesmos. As rodas son caixas de bolas, que eran moi apreciadas porque non era moi doado conseguilas.
Sentábanse nela un ou dous nenos e deixaban que co seu propio peso a carrilana rodara costa abaixo.

Os xogos das cartas

O primeiro que aprendían os nenos era a recoñecer as cartas, a sabe-lo seu valor segundo o xogo do que se tratara e a contar os puntos.

Todo isto aprendíano observando como xogaban os maiores ou grazas ós avós, que se sentían orgullosos cando os seus netos mostraban ter habilidade para ilo, pois os xogos de cartas gozaban dun gran valor sociocultural na Galicia tradicional.

Xa o di o refrán "En la mesa y en el juego se conoce al caballero" e os paisanos eran conscientes de que algúns xogos precisan atención, cálculo, estratexia e outras habilidades útiles para a vida cotiá.

O coñecementos das cartas:
O neno comeza a contar as cartas baixo a mirada atenta do avó ou da avoa: a baralla española ten corenta cartas. Se non sae a conta é posible que se trabucara, debe comezar outra vez.
Se non se trabucou, faltan unha ou dúas, pero ¿cales?
O neno debe aprender a identificar os paus polas súas cores:
- amarelo para os ouros;
- bermello para as copas;
- verde para os bastos;
- azul para as espadas;

Así que separa as cartas en catro montóns que deberán contar con dez cartas cada un, numeradas do un ó sete (os oitos e os noves non soen empregarse), máis a sota, o cabalo e o rei, que son figuras.
O un é o as.

Os ases teñen os seus propios nomes:
- a bola: o as de ouros;


- o copón: o as de copas;





- o bastón: o as de bastos;
- o arado: o as de espadas;

Ós cabalos chámaselles "burros" (de aí a expresión "chamarlle burro ó cabalo") e ás sotas "señoritas".





Outras cartas tamén terán nomes espciais en determiñados xogos: o sete de ouros será o velo no xogo da escoba.





Unha vez que o neno recoñece as cartas, comezará a practicar con xogos sinxelos.




martes, 28 de abril de 2009

Xogos e xoguetes

Carriño de madeira.
Era un xoguete feito na casa para os nenos moi pequenos.
O neno metía todo tipo de cousas no carriño e levabáas dun lado para outro tirando da corda.

O mundo infantil

O peto
Outro dos obxectos emblemáticos do mundo infantil era o peto, recipiente de barro no que os nenos ían gardando tódalas moedas que xuntaban. Cando o peto estaba cheo rompíano para mercar algún xoguete ou calquera outra cousa do seu interés.
Romper o peto era un acto de gran trascendencia na vida no neno.
Xa máis recentemente apareceron petos con forma de porquiño, porque na cultura galega os cartos van asociados ós porcos.

Os xogos da corda


Quisiera saber mi vocación...
Nos xogos da corda as distintas modalidades practicábanse en función do número de participantes; se eran moitos, o xogo tiña que ser áxil; se eran poucos, máis posado. Pasábase dunha modalidade a outra segundo fora variando o número de xogadores.
Esta variante practicábase cando había poucas nenas, abondaba con tres.
Dúas daban á corda e a outra saltaba, mentres cantaban:
Quiera saber mi vocación:
soltera, casada, viuda o monja.
E agora máis rápido:
soltera, casada, viuda o monja.
Máis rápido aínda:
soltera, casada, viuda o monja.
E logo máis lento:
soltera casada, viuda o monja...
Así ata que perdía e pasaba a saltar outra. As que daban podían variar a velocidade da corda segundo a súa vontade, tratando sempre de sorprender á que saltaba para que perdera.

A este xogo tamén podía xogar unha nena soia.
Similar é este outro:
Cuco rei, cuco rei,
¿cantos anos vivirei?
Vintecinco, non o sei.
Un, dous, tres, catro...
ata que perdía ou se cansaba.

O mundo infantil

Un dos obxectos emblemáticos do mundo infantil principalmente no ámbito rural era o banquiño de madeira que cada neno ou nena tiña e que soía levar consigo a todas partes, á eira, á cociña, ó cuarto...

Eran os pais ou moitas veces os avós os que lle facían o banco ó neno, tiña no centro unha abertura en forma de S para podelo agarrar facilmente e recibe o nome de tallo de barquiño pola forma das pezas laterais que fan de pés.